Trong khi chúng tôi đang viết bài chót trong loạt bài tham quan Hồng Kông và Bắc Kinh, cả thế giới đang theo dõi diễn tiến của hai cuộc hội nghị quốc tế của phụ nữ đang diễn ra tại Bắc Kinh và thị trấn Huairou. Nhiều người lên tiếng phê bình Trung Hoa đã quá sức khắt khe khi, một mặt muốn quốc tế chú ý đến mình bằng cách xin đăng cai tổ chức hội nghị quốc tế về phụ nữ, mặt khác tìm cách để hạn chế một số phụ nữ vào dự hội nghị – như phụ nữ Tây Tạng và Đài Loan – hoặc đem bỏ tù hay cưỡng bách biệt xứ một số người bất đồng chính kiến ở trong nước. Những cái đẹp, hết sức lôi cuốn của danh thắng, di tích lịch sử của đất nước Trung Hoa là điều không ai có thể chối cãi. Nhưng con người và chế độ hiện nay thì sao?
Đứng trước kinh đô của đế quốc nhà Minh và nhà Thanh ngày xưa và thủ đô của nước Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa ngày nay, chúng tôi thấy người Trung Hoa thật vĩ đại: vua chúa và các lãnh tụ cộng sản thì vĩ đại trong sự tàn bạo, xa hoa, còn dân chúng thì vĩ đại trong sự cần cù và chịu đựng. Tử Cấm Thành dĩ nhiên là di tích của thời đại phong kiến. Nhưng toàn bộ công trình xung quanh Thiên An Môn, kể cả Lăng Mao Trạch Đông, lại là chứng tích của phong kiến... đỏ. Sau Hoàng Thành thì có “Hồng Trường”. Thành ra, ở bất cứ thời đại nào, người dân đen Trung Hoa vẫn là kẻ chịu thiệt thòi nhất.
Cung Di Hòa Anh trong các tờ quảng cáo viết là The Summer Palace (Cung Điện Mùa Hạ) hay Yiheyuan. Gọi Di Hòa Viên là Cung Điện Mùa Hạ cũng đúng thôi vì đây là nơi dành cho vua và hoàng gia nghỉ mát. Di Hòa Viên là một nơi mà du khách đã đến Bắc Kinh thì không thể bỏ qua. Không đi xem là cả một sự thiếu sót. Phim Quan Thái Giám Lý Liên Anh cũng đã dùng Di Hòa Viên ngày nay để dựng lại câu chuyện của ngày xưa.
Đã đi đến Bắc Kinh thì không thể không đi xem Vạn Lý Trường Thành. Một vài người hướng dẫn du lịch đã ví von rằng “nếu bạn chưa trèo Vạn Lý Trường Thành thì bạn chưa thấy nước Trung Hoa”. Câu ví von đó không quá đáng vì Vạn Lý Trường Thành là một trong bảy kỳ quan của nhân loại (the 7 wonders in the world).
Một vài người bạn Việt cũng như Úc khi nghe chúng tôi đi Hồng Kông về, ngoài hỏi đi Hồng Kông có vui không, còn hỏi thêm đồ bên Hồng Kông có rẻ không nữa. Có lẽ vì vậy mà bài ký này chúng tôi viết hơi... dài dòng!
Ký giả Kate Morrow viết: “Người ta biết đến Hồng Kông với nhiều cái tên khác nhau. Có người gọi đây là thiên đường, là thành phố mua hàng rẻ. Có người gọi đây là thành phố của lường gạt. Hầu như du khách nào đã từng đi qua Hồng Kông đều có chuyện không bằng lòng để kể. Chính một cư dân Hồng Kông cũng đã phải lên tiếng: “Bạn chưa thật sự ở Hồng Kông nếu bạn chưa từng bị lường gạt”.
